Thảo luận Luật Đất đai sửa đổi: Nghịch lý nhận đủ tiền bồi thường nhưng mất sinh kế

Quốc hội thảo luận dự thảo Luật Đất đai sửa đổi: Đừng để người dân nhận bồi thường xong bị mất sinh kế

Theo Báo Tuổi Trẻ, sáng 29-10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Phiên họp nằm trong chương trình Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI. Các ý kiến tranh luận tập trung vào chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Nhiều đại biểu đề nghị tiếp cận vấn đề từ thực tế đời sống. Chính sách không nên dừng lại ở việc hoàn thành phương án trên giấy tờ.

Theo Báo Tuổi Trẻ, các đại biểu chỉ ra một nghịch lý lớn. Người dân có thể nhận đủ tiền bồi thường theo phương án phê duyệt. Tuy nhiên, họ không đủ khả năng tạo lập chỗ ở tương đương tại nơi mới. Nhiều người gặp khó khăn khi tìm kiếm việc làm mới. Nguồn thu nhập quen thuộc của gia đình chấm dứt hoàn toàn.

Công tác bồi thường thu hồi đất tác động trực tiếp đến hàng triệu người dân. Đây cũng là nguồn cơn làm phát sinh nhiều vụ việc khiếu nại kéo dài.

Bối cảnh nghịch lý giữa tiền đền bù danh nghĩa và chi phí an cư thực tế

Theo Báo Tuổi Trẻ, các đại biểu nhận định khoản tiền nhận về khó bù đắp những điều kiện tạo ra thu nhập trước đó. Người dân nhận đủ tiền theo phương án nhưng khó tạo lập chỗ ở tương đương. Nếu thiếu kỹ năng chuyển đổi nghề nghiệp mới, các gia đình sẽ đối mặt nhiều áp lực.

Theo Báo Tuổi Trẻ, địa điểm tái định cư xa nơi kinh doanh khiến cuộc sống người dân đảo lộn. Hộ làm nông nghiệp hoặc kinh doanh nhỏ tại chỗ chịu tác động nặng nhất do đứt gãy nguồn thu nhập quen thuộc mỗi ngày.

Đại biểu đoàn Hải Phòng và Cần Thơ đề nghị luật hóa phương án phục hồi sinh kế

Theo Báo Tuổi Trẻ, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn thuộc đoàn TP Hải Phòng nêu quan điểm rõ ràng. Cơ quan soạn thảo cần chuyển tư duy bồi thường giá trị mét vuông đất sang việc bảo đảm cuộc sống người dân. Mảnh đất gắn liền kế sinh nhai lâu đời của hộ gia đình. Đó có thể là mảnh vườn, ao nuôi thủy sản hoặc cửa hàng buôn bán mặt tiền. Mảnh đất chứa đựng khách hàng quen thuộc, cách thức sản xuất và liên kết cộng đồng qua nhiều năm.

Theo phân tích của đại biểu, tiền bồi thường khó bù đắp chuỗi tạo ra thu nhập cũ. Nơi tái định cư thiếu việc làm sẽ khiến sinh hoạt gia đình đảo lộn. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc vào Điều 41 dự thảo luật. Phương án bồi thường bắt buộc phải đánh giá khả năng phục hồi việc làm và điều kiện nhà ở. Cơ quan nhà nước phải chịu trách nhiệm theo dõi đời sống người dân sau tái định cư.

Theo Báo Tuổi Trẻ, đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm thuộc đoàn TP Cần Thơ nhấn mạnh khâu điều tra thu nhập. Khảo sát tại một thời điểm chưa phản ánh đúng đặc thù sản xuất theo mùa vụ. Hộ trồng cây lâu năm hoặc chăn nuôi có dòng tiền biến động theo chu kỳ.

Đại biểu đề nghị dự thảo luật bổ sung quy định xác định trường hợp suy giảm thu nhập. Chính quyền cần lập phương án phục hồi nguồn sống riêng biệt. Phương án này ghi rõ kinh phí, thời gian, cơ quan chịu trách nhiệm và chỉ tiêu đo lường. Văn bản cần lấy ý kiến nhân dân và phê duyệt cùng phương án bồi thường. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm kiểm tra việc làm của dân và hỗ trợ bổ sung khi cần thiết.

Không thể lấy việc tạm cư kéo dài vô thời hạn để thay thế cho tái định cư

Theo Báo Tuổi Trẻ, đại biểu Nguyễn Bình Tân thuộc đoàn tỉnh Cà Mau phát biểu thẳng thắn. Tiền bồi thường phải tiệm cận giá trị thực tế. Nhà nước cần công khai căn cứ định giá đất, dữ liệu so sánh và kết quả kiểm kê.

Đặc biệt, nhằm luật hóa điều kiện tối thiểu về tạm cư, ĐBQH Nguyễn Bình Tân đề nghị bảo đảm nguyên tắc tái định cư đi trước, thu hồi đất sau. Đại biểu cảnh báo thực trạng tạm cư kéo dài gây tổn hại lớn cho người dân.

Khoản 4 Điều 41 dự thảo luật cho phép cưỡng chế sau khi bố trí tái định cư hoặc tạm cư. Đại biểu chỉ ra nguy cơ quyền lợi công dân bị treo lơ lửng nếu khu tái định cư chậm tiến độ. Người dân chuyển nhà nhiều lần, con cái đổi trường lớp gây xáo trộn nặng nề.

Đại biểu đề nghị bỏ cụm từ hoặc bố trí tạm cư tại khoản 4 Điều 41. Trường hợp giữ lại, luật phải chốt thời hạn tạm cư tối đa, chuẩn hóa điều kiện sống và tiền thuê nhà. Cơ quan chậm giao đất tái định cư phải chịu chế tài xử lý nghiêm minh.

Ai chịu tác động trực tiếp từ định hướng sửa đổi Luật Đất đai?

Theo Báo Tuổi Trẻ, nội dung thảo luận tại hội trường sẽ chi phối việc hoàn thiện chính sách của ba nhóm:

• Hộ dân diện quy hoạch dự án: Nhận sự bảo vệ kép về tài sản và việc làm, tránh nguy cơ rơi vào cảnh tạm bợ kéo dài.
• Hội đồng giải phóng mặt bằng: Buộc phải khảo sát sinh kế toàn diện, xây dựng giải pháp tạo việc làm thay vì chỉ lập bảng chiết tính tiền đất.
• Chính quyền địa phương các cấp: Gánh trách nhiệm theo dõi đời sống người dân sau tái định cư và phân bổ nguồn lực công hiệu quả.

Góc nhìn Đất Nền Miền Bắc: Hoàn thiện chính sách để giải phóng nguồn lực đất đai bền vững

Đất Nền Miền Bắc nhận thấy phiên thảo luận Quốc hội đã chạm trúng nỗi trăn trở lớn nhất của người dân. Thừa nhận nghịch lý nhận tiền nhưng mất nguồn sống thể hiện tinh thần lập pháp thực tiễn. Việc gắn bồi thường với tạo việc làm mới là hướng đi đúng đắn.

Miền Bắc đang chứng kiến tốc độ xây dựng khu công nghiệp và hạ tầng giao thông diễn ra rất nhanh. Hàng nghìn hécta đất nông nghiệp chuyển sang mục đích kinh tế. Nếu chính sách bỏ qua khâu đào tạo nghề và tạo kế sinh nhai, xã hội sẽ chịu áp lực an sinh lớn.

Việc luật hóa phương án sinh kế tại Điều 41 sẽ củng cố niềm tin của nhân dân. Công tác giải phóng mặt bằng sẽ thuận lợi hơn và giảm bớt các tranh chấp đất đai.

Độc giả quan tâm có thể theo dõi thêm các phân tích quy hoạch mới tại Danh mục tin tức Đất Nền Miền Bắc.