Một buổi sáng đầu năm bên dòng sông Thao

Vào Mùng 1 tháng Giêng năm 2001 – buổi bình minh đầu tiên của năm mới – nhà giáo, nhà thơ Nguyễn Kim Chuyên đã viết bài thơ Đền Mẫu Âu Cơ như một lời tâm sự thành kính gửi đến Quốc Mẫu Âu Cơ.

Đền Mẫu Âu Cơ tọa lạc tại xã Hiền Lương, tỉnh Phú Thọ (huyện Hạ Hòa cũ) – vùng đất thiêng liêng ven dòng sông Thao (sông Hồng thượng nguồn), nơi tương truyền Mẫu Âu Cơ đã cùng năm mươi người con ở lại miền núi, lập nên muôn bản làng trù phú và dạy dân trăm nghề sinh sống.

Chọn ngày đầu năm mới để viết bài thơ về ngôi đền thiêng, tác giả bày tỏ một tình cảm không chỉ là cá nhân mà là của hàng triệu người Việt mang dòng máu con Lạc cháu Hồng: tấm lòng hướng về nguồn cội, khắc ghi ơn Mẹ tổ tiên. Bài thơ Đền Mẫu Âu Cơ này được coi là bài thơ hay nhất viết về ngôi đền thiêng liên nằm ở vùng đất Tổ Mẫu.

Nguyễn Kim Chuyên – Người con của đất Phú Thọ

Tám dòng thơ – Một trời tâm sự

Bài thơ được viết theo thể ngũ ngôn tứ tuyệt – mỗi khổ bốn câu, mỗi câu năm chữ – một hình thức cổ điển quen thuộc với thi ca dân gian Việt Nam. Sự súc tích của thể thơ khiến từng con chữ đều phải gánh trọng lượng cảm xúc, không một từ nào thừa.

Vùng sông Thao núi Nả / Muôn thuở khói hương bay

Ngay từ hai câu đầu, tác giả đặt người đọc vào không gian địa lý có thực và linh thiêng: sông Thao – con sông gắn liền với vùng Đất Tổ Hùng Vương – và núi Nả – ngọn núi hiền hòa bao quanh khu vực đền. Khói hương “muôn thuở” bay lên không ngưng nghỉ, như lòng thành kính của muôn thế hệ người Việt chưa bao giờ tắt.

Trang Hiền Lương xa lắc / Bóng Mẹ gần đâu đây…

Hai câu tiếp theo tạo nên một nghịch lý đẹp: trang Hiền Lương xa lắc về địa lý, nhưng bóng Mẹ lại gần đâu đây – một sự gần gũi tâm linh, ấm áp và thường trực trong lòng những người con đất Việt. Dấu ba chấm lửng cuối câu như giữ lại một khoảng lặng xúc động, để người đọc tự cảm nhận.

Chúng con trong bọc Mẹ / Trăm ngả hướng về đây

Khổ hai mở ra biên độ rộng hơn – không còn là “tôi” mà là “chúng con”, không còn một ngả đường mà là “trăm ngả”. Hình ảnh bọc Mẹ gợi nhắc trực tiếp đến huyền thoại Mẹ Âu Cơ sinh ra trăm người con từ một bọc trứng, trở thành biểu tượng thiêng liêng nhất về nguồn cội dân tộc Việt.

Ngôi Đền cây Đa cũ / Ấm lòng con hôm nay…

Hai câu kết giản dị mà lay động: ngôi Đền cây Đa cũ – hình ảnh bình dị, cụ thể, gần gũi của quê hương – đã sưởi ấm lòng người con trong buổi đầu năm mới. Chữ “hôm nay” đưa bài thơ từ chiều sâu lịch sử trở về với khoảnh khắc hiện tại, như nhắc nhở rằng sự kết nối với nguồn cội không phải là ký ức xa xưa mà là cảm xúc sống động ngay lúc này.

Tiếng lòng của người con đất Việt

Đền Mẫu Âu Cơ không chỉ là một bài thơ về một địa danh cụ thể. Đây là tiếng lòng của một người Việt hướng về cội nguồn dân tộc – nơi gốc rễ của bản sắc, của văn hóa, của tâm linh.

Được viết vào buổi sáng đầu năm mới Tân Tỵ 2001, bài thơ mang theo khát vọng bình yên, ấm áp và niềm tin vào sự che chở của Quốc Mẫu qua bao thế hệ. Đây cũng là cách nhà thơ Nguyễn Kim Chuyên – ở tuổi 67 – nhìn lại một đời người và thấy rằng, dù “trăm ngả” cuộc đời trôi dạt đến đâu, lòng người Việt vẫn mãi hướng về đất Mẹ.

Bài thơ là một lời nhắc nhở giản dị mà sâu sắc: cây có gốc, nước có nguồn. Và nguồn cội ấy, dù thời gian có qua đi, vẫn luôn ấm lòng những người con đất Việt mỗi khi trở về.
Nguồn: Facebook Bài thơ Đền Mẫu Âu Cơ