
Các sắc phong cổ chữ Hán Nôm được lưu giữ cẩn trọng tại di tích. Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.
> Tóm tắt nhanh (Key Takeaways):
> – Địa điểm di tích: Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia Đền Mẫu Âu Cơ Theo tài liệu lưu trữ chính thức từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, , xã Hiền Lương, tỉnh Phú Thọ.
> – Thời gian mở cửa: Mở cửa đón khách từ 07:00 đến 18:00 hàng ngày (mở liên tục dịp lễ hội đầu năm).
> – Ý nghĩa tâm linh: Nơi thờ Quốc Mẫu Âu Cơ — người Mẹ huyền thoại khai sơn phá mộc, truyền dạy nghề trồng lúa dệt vải.
> – Nếp nghi đi lễ: Đền miễn phí vé vào cửa; dâng lễ bằng tâm thành kính, trang phục tôn nghiêm lịch sự.
Tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Đền Mẫu Âu Cơ xã Hiền Lương (Hạ Hòa, Phú Thọ), bên cạnh ngai thờ tượng Mẫu bằng gỗ quý cổ kính, giá trị lịch sử văn hóa vô giá của ngôi đền còn được khẳng định qua hệ thống sac phong den mau au co gồm 12 bản sắc phong gốc chữ Hán Nôm do các triều đại phong kiến Việt Nam (từ thời Hậu Lê đến triều Nguyễn) ban tặng. Những bản sắc phong bằng giấy sắc dát kim tuyến lóng lánh không chỉ là văn bản pháp lý tối cao của các triều vua tôn vinh công đức Đức Quốc Tổ Mẫu mà còn là những bảo vật văn hóa Hán Nôm cực kỳ quý hiếm. Bài viết dưới đây giới thiệu chi tiết giá trị của hệ thống sắc phong từ A-Z.
Trước khi tìm hiểu các bản sắc phong cổ, du khách hãy xem thêm thông tin địa chỉ di tích tại bài viết đền Mẫu Âu Cơ ở đâu, xem chiếu chỉ thời Lê qua bài Vua Lê Thánh Tông và chiếu chỉ phong thần và thuộc lòng bài văn khấn đền Mẫu Âu Cơ chuẩn phong tục cổ truyền.
Tổng Quan Hệ Thống 12 Bản Sắc Phong Cổ Tại Đền Hiền Lương
Sắc phong là văn bản do Hoàng đế ban ban phong chức tước, tôn hiệu cho các vị Thần linh có công che chở cho đất nước và nhân dân.
Tại Đền Mẫu Âu Cơ Hiền Lương hiện lưu giữ nguyên vẹn 12 bản sắc phong chính gốc được ban qua các triều đại:
Sắc phong thời Hậu Lê (Thế kỷ XV – XVIII): Khai mở từ chiếu chỉ phong thần năm 光順 (Quang Thuận thứ 6 – 1465) của Vua Lê Thánh Tông chính thức phong danh hiệu “Đức Quốc Tổ Mẫu Âu Cơ Tôn Thần”.
Các sắc phong triều Nguyễn (Thế kỷ XIX – XX): Các vị vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Khải Định đều tiếp tục ban phát thêm 11 bản sắc phong gia phong tôn hiệu cho Quốc Mẫu, công nhận đền Hiền Lương là điểm cúng tế cấp Quốc lễ ngàn đời.
Nội Dung & Danh Hiệu Phong Tặng Trong Các Bản Sắc Phong
Các bản sắc phong chữ Hán Nôm tại đền Mẫu đều sử dụng loại giấy rồng đặc biệt bọc vàng kim, viết mực tàu nét chữ phượng múa rồng bay, mang dấu ấn triều đại độc đáo:
1. Tôn vinh công đức khai thiên lập quốc: Nội dung sắc phong ca ngợi Mẹ Âu Cơ có công gieo mầm sự sống bọc trăm trứng, dạy dân làm nương rẫy, trồng lúa nuôi tằm, cấy lúa nương tạo dựng làng xã.
2. Gia phong tôn hiệu tôn nghiêm: Các mỹ tự gia phong qua các triều đại như “Cơ Triệu Tích Khánh”, “Trang Nhã Dực Bảo”, “Quốc Mẫu Tôn Thần” khẳng định vị thế Mẹ chung của cả quốc gia Đại Việt.
| Triều đại ban sắc phong | Các mốc niên hiệu Hoàng đế ban ban | Giá trị di sản bảo tồn |
|---|---|---|
| Triều Hậu Lê | Năm Quang Thuận thứ 6 (1465 – Vua Lê Thánh Tông). | Chiếu chỉ khởi đầu công nhận Quốc lễ thờ Mẫu. |
| Triều Nguyễn (Gia Long — Tự Đức) | Niên hiệu Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức. | Gia phong mỹ tự, cấp tiền tu sửa 5 gian Cung cấm. |
| Triều Nguyễn (Đồng Khánh — Khải Định) | Niên hiệu Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định thứ 9 (1924). | Bản sắc phong cuối cùng gia phong 100 năm trước. |
| Hiện trạng bảo quản | Lưu giữ trong hộp gỗ sơn thếp tại Thượng điện. | Được bảo vệ nghiêm ngặt như Bảo vật Quốc gia. |
Giá Trị Bảo Vật Quốc Gia & Nghi Thức Bảo Tồn Sắc Phong
Hệ thống 12 bản sắc phong cổ Hán Nôm tại Đền Mẫu Âu Cơ Hiền Lương là minh chứng lịch sử hùng hồn nhất đập tan mọi luận điệu hoài nghi về tính chính thống của di tích.
Hiện nay, các bản sắc phong được cất giữ cẩn trọng trong ống sắc sơn son thếp vàng đặt trang nghiêm tại chốn Thượng điện Cung cấm. Hàng năm vào ngày khai hội mùng 7 tháng Giêng, Ban quản lý thực hiện nghi lễ mở rương sắc công khai cho các cụ cao niên và du khách chiêm ngưỡng.
Để tìm hiểu chi tiết sự kiện Vua Lê Thánh Tông ban chiếu năm 1465 và di sản gốc đa trăm tuổi, mời bạn xem thêm bài viết Vua Lê Thánh Tông và chiếu chỉ phong thần và bài viết gốc đa cổ thụ Đền Mẫu Âu Cơ: Chứng nhân lịch sử.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) Về Sắc Phong Đền Mẫu
Các bản sắc phong chữ Hán Nôm tại Đền Mẫu có được dịch ra tiếng Việt không?
Có. Ban quản lý di tích Đền Mẫu Âu Cơ phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Hán Nôm đã dịch toàn bộ 12 bản sắc phong ra Hán văn và tiếng Việt phổ thông, in thành bảng giới thiệu đặt tại nhà truyền thống của đền để du khách dễ dàng đọc hiểu.
Sắc phong cổ nhất tại đền Mẫu Âu Cơ có từ năm bao nhiêu?
Sắc phong cổ nhất có niên đại từ năm Quang Thuận thứ 6 (1465) thời Vua Lê Thánh Tông, tính đến nay đã có lịch sử hơn 550 năm bảo tồn.
Du khách có được tự ý chạm vào các bản sắc phong cổ không?
Tuyệt đối không được tự ý chạm tay vào sắc phong cổ. Để đảm bảo sự vẹn toàn cho chất liệu giấy sắc cổ hàng trăm năm tuổi, các bản sắc phong gốc được niêm phong cẩn trọng và quản lý theo quy định bảo vật di sản quốc gia.
Kết Luận
Hệ thống sac phong den mau au co là di sản Hán Nôm vô giá khẳng định chiều sâu lịch sử chính thống của di tích Đền Mẫu Hiền Lương. Hãy đến dâng hương để chiêm ngưỡng những báu vật văn hóa tinh túy chốn cội nguồn!
Xem thêm các bài viết liên quan:
– Vua Lê Thánh Tông và chiếu chỉ phong thần cho đền Mẫu Âu Cơ — Sự kiện lịch sử năm 1465
– Gốc đa cổ thụ Đền Mẫu Âu Cơ: Chứng nhân lịch sử hàng trăm năm — Cụ đa di sản quý giá
– Lịch sử Đền Mẫu Âu Cơ Hiền Lương: Quá trình hình thành — Cẩm nang di tích lịch sử
Biên soạn: Trần Văn Hải (Nghiên cứu & tổng hợp tư liệu văn hóa di tích Phú Thọ)
Cập nhật: 11/09/2026
Bài viết mang tính tham khảo văn hóa – du lịch. Website do đơn vị dịch vụ độc lập vận hành, không thuộc Ban quản lý di tích Đền Mẫu Âu Cơ. Thông tin lễ hội, giờ mở cửa có thể thay đổi — quý khách nên xác nhận với Ban quản lý di tích trước chuyến đi.