VỀ NGUỒN

Quyển "Tiết kiệm" Không gửi tặng [chữ ký] Chuyên.

Làng tôi nằm trên bờ sông Hồng, các cụ gọi là sông Thao, bọn tí hon chúng tôi gọi là sông Cái. Chúng tôi gọi như thế bởi vì sông Cái đã đẻ ra sông Con ngay giữa bãi Nang Sa, cửa ngòi Vần làng tôi! Bãi Nang Sa rộng lắm. Bạt ngàn những luống khoai lang xanh rờn, thăng tắp. Bọn tôi thúc tay vào luống moi ra những củ tím béo tròn, cho lên vạt áo xoay vài cái là đưa vào miệng nhai ngọt lịm. Những bãi cát vàng bỏ trống, trời vừa mưa xong hoặc sáng sớm mai thì nó lành hiền lắm. Bọn tôi tha hồ lăn và vẽ con ngáo ộp. Khi trời nắng to, lưng nó mốc lên thì đừng có đùa! bỏng hơn ngô rang trong chảo! không ai giám bước vào lưng nó lúc mặt trời đang cáu. To gan và liều lĩnh như tôi cũng chỉ dám chạy qua nó có một lần! cái lần đó cho đến bây giờ tôi vẫn không thể nào quên được. Những lần như thế, chúng tôi phải đi đường vòng vèo theo dõng khoai lang để ra dòng chảy… Trưa hè, bọn tôi cởi trần nằm sóng xoài bên mép nước để tô cát và té nhau. Có hôm mặt trời chui hẳn xuống ngọn Muối, bà tôi cầm roi ra, bọn tôi mới chịu ôm quần áo, cắm cổ chạy về… Làng tôi dài, cong như cái lưỡi liềm. Bố tôi bảo: Từ thời xa lắc, bà Âu Cơ về đây đắp lên cái làng này. Bà trồng cây Đa và làm nhà ở Gò Thị đấy ! Chúng tôi cứ tin như thế mãi. Đến năm bọn tôi choai choai, lũ lụt vỡ đê liên tiếp. Có năm phù sa lấp kín cả bờ ruộng chẳng ai gặt được bông lúa nào, chúng tôi mới nhận ra rằng: Chính con sông Hồng đục ngầu kia đã đắp nên cánh đồng phù sa màu mỡ làng tôi. Mỗi năm con sông Hồng này tấn công cái thung lũng Đầm Nang vài ba lần, dồn nó vào tận chân núi Giác, biến nó thành cái vùng lầy nông choèn choèn và đầy gai ấu nước. Từng bãi lau sậy dày đặc nổi lên, đen sì những đàn cò vạc, bồ nông và cuốc đế. Lũ lụt ghê ghớm quá, người ta đóng cọc tre, đắp đất cao ngoài ven sông, ăn ngủ luôn tại đó để quyết sống chết với lũ. ở lâu đất đắp cao thành đê, tre xanh um thành rẫy và nhà làm thêm nhiều thành làng. Bà Âu Cơ chắc là người đầu tiên đến đây. Gò Thị bây giờ thấp tè ngay giữa đồng lúa mênh mông. Cây Đa to và ngôi Đền Mẫu hôm nay vẫn còn nghiêm trang và lộng lẫy ở đó. Gò Đồn, vùng đất điểm đầu làng tôi. Nơi đây, tôi đã để lại biết bao nhiêu vết chân trên cây sung, cành ổi. Nước sông Thao về đến Gành Đồn, uốn cong con đê và luỹ tre làng tôi rồi cuồn cuộn chảy về Động Lâm. Nấp dưới luỹ tre um tùm và xanh mướt đó là những mái nhà nho nhỏ. Nhà nào cũng nhô lên vài ba cây cau cao vút, khoe buồng hoa trắng, hương thơm ngào ngạt. Mo cau rụng xuống, bà tôi nhặt về lấy dao quai lột bỏ phần xanh cứng. Phần còn lại là trắng muốt, bà tôi đem nắm cơm mịn như bánh nếp. Đi làm đồng, ngồi trên bờ ruộng, cầm sắt cơm nắm chấm muối vừng thì ngon tuyệt! cái hương vị đồng quê đã chui cả vào đó! Lũy tre, con đê lấp ló nhà ấy là làng tôi… Cái xóm Lớn, ở vào đoạn cuối cùng ấy là xóm tôi. Ngôi nhà lá 3 gian, toàn cột thành ngạnh chôn là nhà tôi. Nhà tôi có cây xoan to bên bờ ao hẹp. Một tấm ván dài ghệch đầu lên 2 cọc tre làm cầu rửa chân. Hôm nào đi làm đồng về, mẹ tôi cũng để lại dấu chân trên chiếc cầu ấy. Gian bếp nhà tội có chiếc cối xay lúa kê ngay cạnh giàn bát. Cái tiếng ù éc, đơn điệu và mệt mỏi của nó sao mà khó quên đến thế. Có hôm cả buổi chiều, tôi ngồi trên cầu cối xay xem mẹ tôi xàng gạo. Những hạt thóc cứ đua nhau chạy tròn trên mặt xàng rồi tụm lại một chỗ. Hai bàn tay mẹ tôi lắc lắc, đung đưa nhè nhẹ… Ban ngày, tiếng chó sủa và tiếng gà gáy ngắt quãng. Thỉnh thoảng mới có vài ba người qua lại trên con đê dài. Ngọn Nả xa mờ cao vút, lanh lảnh tiếng vượn hót đều đặn lúc sáng sớm và chiều tà. Ban đêm lập loè ánh đèn dầu dọc thắp bằng bấc cỏ trong chiếc đĩa sành. Về khuya, đèn nhà tắt thì đèn đường hiện ra hằng hà sa số. Nó đi lang thang vẩn vơ khắp các bờ bụi rồi bay về bãi tha ma gần Miếu Đức ông… Anh em tôi không dám thả chân xuống đất, nằm co tròn trên tấm phản ngủ cho đến sáng… Vùng sông Thao, núi Nả là đây ! trang Hiền Lương của mẹ Âu Cơ đó ! làng Hiền Lương của ông cha tôi ngàn năm xa xưa và là một tài sản riêng vô giá của lòng tôi hôm nay… Một đứa bé mở mắt chào đời, nằm trong chiếc nôi tre bên bàn tay Mẹ. Đứa bé ấy bú bầu sữa mẹ, hít thở không khí trong lành của quê hương đồng nội. Đứa bé ấy, nuốt hạt bột gạo đầu tiên của đất làng Hiền và lẫm chẫm bước đi trên mảnh đất đó. Đứa bé ấy chính là tôi. Hiền Lương là máu thịt của tôi. Hiền Lương nuôi sống tôi và đã cho tôi khoảng đất và bầu trời để tôi bay nhảy suốt cả thời trẻ dại. Hiền Lương đã cho tôi tình thương. Tôi ôm ấp và giữ chọn tình thương ấy. Buồn vui và hờn giận, khôn ngoan và ngờ nghệch, nhút nhát và liều lĩnh, thật thà và cả dối trá nữa, tôi đã bày ra đầy đủ trên mảnh đất này. Mỗi địa danh của quê hương, tôi đều để lại ít nhất một kỷ niệm không thể nào quên. Tôi lớn lên đúng vào thời điểm đất nước vùng dậy phá xiềng nô lệ. Tôi ra đi theo kháng chiến nên đã không làm được gì cho quê hương cả. Điều này tôi luyến tiếc lắm. Hôm nay về nghỉ hưu trên đất Mẹ, lại tận hưởng khí trời trong lành của quê hương đồng nội, lại sung sướng chứng kiến những đổi thay từng phút, từng giờ trên từng địa danh thời thơ ấu, tôi viết vài dòng ngắn ngủi để tạ ơn quê hương, tạ ơn cha mẹ tổ tiên đã sinh ra và nuôi dưỡng tôi nên người và cũng vài dòng ngắn ngủi này tặng các bạn bè, trang lứa đã cùng tôi yêu thương, đã cùng tôi hờn giận để rồi chia tay luyến tiếc … Hiền Lương trìu mến của tôi. Quê hương một thời thơ ấu của tôi mãi mãi không bao giờ mất! Nguyễn Kim Chuyên

Người là ai? Mấy trăm năm không tên tuổi? Tác phẩm của Người rung động mọi trái tim Mẹ Âu Cơ trên đất làng Hiền Lộng lẫy – Uy nghiêm – Phúc hậu – Hiền từ Một dáng riêng của Mẹ! Mẹ ung dung ngồi đó Mắt long lanh – Nhìn xa thấy rõ Từ Bắc vào Nam - Đông đúc bầu đoàn Tám chục triệu cháu con có lẻ! Người là ai? Dù muôn năm không tên tuổi Lòng ta vẫn tin! Và tin mãi mãi! Người là dân Việt - Đức hiền Con Hồng – Cháu Lạc – Dòng giống Rồng Tiên Với chữ “Tâm” và tất cả tài riêng Đã tạc đúng Mẹ Hiền Để muôn đời ghi nhớ Cám ơn bàn tay thợ Cám ơn người vô danh Đã quên cả tên mình Để nhớ riêng lòng Mẹ! 2010

Chào hai ngàn linh một ! Pháo hoa rực sáng bầu trời Muôn sắc lung linh Khắp cả hành tinh Mở cuộc hành trình vào Thiên niên mới ! Chia tay hai nghìn ta gửi vào Thế kỷ Lời tâm sự thiết tha Trăm năm qua, từ thân nô lệ dưới bùn đen Hiền Lương đã vùng dậy - Đứng lên – Làm chủ ! Lột bỏ đói nghèo đẩy vào quá khứ - Tư thế vươn cao, hãnh diện tự hào thay áo mới. Ánh điện sáng – Ngàn đời mơ - Đã tới Dàn ăng ten cao vút chọc trời xanh Đón sóng yên lành giữa tầm cao lồng lộng ! Con cháu ta nằm nhà xem đá bóng trên sân cỏ bán cầu Tây. Được mắt thấy mũi giầy nghiêng ngửa ! Người thân xa cách vạn dặm đường dài. Vẫn dành dọt bên tai tiếng nói cười ngay sau cánh cửa ! Chuyện kỳ lạ còn nhiều nhiều nữa. Cụ già nghe ngơ ngẩn, ngẩn ngơ. Cứ tưởng rằng chuyện bịa của tuổi thơ... Ngôi Đền Mẫu lộng lẫy hân hoan chói lọi tên vàng. “ Anh Hùng đất Mẹ “ Trường tiểu học Quê hương đạt chuẩn Quốc gia Tương lai Làng Hiền nào phải đâu xa Đang rực rỡ một mùa hoa phía trước ... Không tự hào sao được Lòng cứ rộn tiếng ngâm: Quê ta đang sức vươn tầm Phố dài vây kín Ao Đầm chạy đâu? Lên cao đã mấy nhà lầu Ngòi Vần soi bóng cây cầu xe qua Mía xanh mát đất phù sa Con đò đổi chuyến sang Ga về Hiền Chợ làng một tháng sáu phiên Tàu xe trên xuống dưới lên nặng hàng Lúa ngô đổi chỗ bên đường Kênh dài xây mái con mương nước về Lúa xanh gọi gió đồng quê Áo màu dài suốt con đê giữa làng Quê hương ơi ! Một chặng đường Trăm năm ai biết ai tường hôm nay Ngày vui tay nắm chặt tay Cờ hồng năm cánh sao bay mọi nhà Một Thiên niên mới mở ra Hiền Lương xin góp bài ca vẫy chào !... Trăm năm sau – Có anh nào Về đây lễ Mẹ lạc vào động Tiên Ngẩn ngơ hết ngắm lại nhìn Hỏi ra mới biết làng Hiền ngày xưa Vào Đền lễ Mẹ Âu Cơ Trở ra nổ máy – bay vô Sài Gòn ! 1 tháng giêng năm 2001 (7/12/Canh Thìn)

*(Tấu)* Thưa các cụ, Thơ tôi viết - Đích thực là thơ tôi viết. Chuyện đầu làng, chuyện trong bếp, chuyện ngoài kia. Tôi lang thang cóp nhặt đem về. Có người bảo: “Thơ như vè mà nghe cũng được!” Các bạn tôi đem thơ tôi ra luộc Luộc chín nhừ thành ra thuộc thơ tôi. Thơ lại đi, chuyền tay khắp mọi người Ai cũng đọc – Bất kể gần xa, quen lạ. Thưa các cụ, Ra được một vần thơ như thế Cũng đừng vui sớm quá. Có khen chê, có cả “chửi thầm” Có đứa còn đe: “Ném đá” “Treo mâm” Bởi “Cái tội” thơ toàn nói thật! Khốn khổ chưa? Nếu thơ không nói thật Có khác gì hòn đất ném ra đường! Có ai thèm nhặt? Chẳng ai thèm xem? Bài thơ hay chắc chắn không phải đắt tiền. Thơ có giá đúng là thơ đắt thật! Bởi thế cho nên Tôi mới phải lang thang cóp nhặt Chuyện đầu làng, chuyện trong bếp, chuyện ngoài kia Lại ghép vần, sao chép đem chia Lại nhận thưởng một câu: “Thơ như vè mà nghe cùng được!” Các cụ thông cảm cho Tôi sung sướng thấy yên lòng hả dạ. Bởi thơ tôi đã hoá thân rồi. Tiếng lòng riêng nay thành tiếng nhiều người Ai dám nhận “Bản quyền tác giả”? Thưa các cụ, Chuyện thế gian bây giờ nghe cũng lạ Bảy, Tám mươi dở khóc, dở cười Hết đứng lại ngồi. Trái tính, trái thói Điều muốn nói lại không ai dám nói Điều đã kêu – Kêu mãi - Kêu khản cổ Mà chẳng có ai thưa! Thành thử ra, không ai đánh mà chừa! Chừa không nói – Không kêu – Không gọi la gì nữa Vừa không tốn tem. Vừa không phải đợi chờ Mà chờ cái không ai hẹn Là cái chờ quá dại! Vì thế cho nên tất cả thời gian còn lại Tôi dồn hết cho thơ Lại ghép mấy vần ngơ ngẩn ngẩn ngơ Kể những chuyện trái ngang Mà họ cứ giả vờ khen phải. Việc đã quá sai mà họ vẫn ra tay Mọi việc vẫn êm Rượu uống suốt ngày! Xe bay chóng mặt! Ai dám bảo: Đây không là sự thật Sự thật đang buồn hay sự thật đang vui? Tất cả bày ra trong câu chữ thơ tôi Xin bạn đọc bớt thì giờ xem thử. . . *** Thưa các cụ, Bài tấu thơ tôi như thế là tạm đủ Xin phép được ngừng lời Chúc các cụ nghỉ ngơi Chuyện thế gian, cứ “Mặc! Mặc!” thế gian Chớ có góp lời! Rượu không biết uống Cứ dung đùi cũng khoái chán! . . . Tháng 6 năm 2008 Nguyễn Kim Chuyên

Vào Đền lễ Mẹ hôm nay Lúa đang xanh ngọn vươn cây ngoài đồng. Bước chân theo nhịp tiếng lòng Chiếc nôi con cháu Tiên Rồng Mẹ đưa Giếng Loan, Giếng Phượng ngàn xưa Long lanh tóc Mẹ nắng trưa gội đầu Cây Đa năm tháng dãi dầu Còn in bóng mẹ giữa bầu trời xanh... * * * Con là chiếc lá trên cành Ở cây muôn cội Mẹ dành sữa nuôi Con xin lạy bốn phương trời Cúi trăm vái Mẹ thỉnh lời trong tim Thành tâm cầu trước cửa Đền Mẹ cho vạn sự bình yên muôn nhà Ấm no khắp nẻo gần xa Đó đây tiếng hát đậm đà tình thương... * * * Trong Đền vang một hồi chuông Chập chờn gió thổi hương thơm Mẹ về Phút giây, thiêng cả vùng quê Tiếng chuông, ngân cả bốn bề lắng sâu Tấm lòng thờ Mẹ bấy lâu Chúng cọn quỳ gối cúi đầu hôm nay Ngôi Đền, ngan ngát hương bay Bốn phương đất Mẹ cỏ cây xanh rờn... Tháng giêng, Canh Thìn 2000 Nguyễn Kim Chuyên

*( Hồi ức tuổi thơ)* Hạnh phúc thay! Sống trên đất mẹ Cả một thời trai trẻ ấu thơ Cái thời, nay gọi "ngày xưa" Cái thời xa lắc xa lơ của mình. Bọn chúng tôi cùng sinh một lứa Chạy đi xem cờ đỏ sao vàng Hiện ra ngay giữa đường làng Súng gươm , dáo mác hai hàng quân đi. Lần đầu thấy quốc kỳ đỏ chói Lần đầu nghe tên gọi Việt –minh Quân không có một áo lành Đội trời đạp đất thắt vành đai lưng Đôi mắt sáng tưởng chừng có lửa Miệng hô vang nghe tựa chuông đồng Tung bay một ngọn cờ hồng Lửa hờn hừng hực trong lòng bay theo Vùng đất Mẹ đói nghèo khốn khổ. Đứng lên theo cờ đỏ sao vàng Dưới trên, trên dưới một lòng Đăm đăm nhìn lá cờ hồng bước đi… Cái tuổi trẻ say mê đến lạ Bọn chúng tôi bỏ cả cơm chiều Để cùng lẽo đẽo chạy theo Miệng hô "Hai-Mốt" vai đeo " cọc rào" Hiền lương đó ! Cờ sao về đó ! Tuổi ấu thơ còn nhớ đọi điều Bây giờ góp một tiếng reo Cho lời Đại Thắng bay theo cờ hồng! Nguyễn Kim Chuyên 31-12-1999

Cây Đa đất Mẹ ai trồng Để muôn phương gửi tiếng lòng bấy nay? Một thời bom nổ đạn bay Nén hương thưa vắng, lá cây úa vàng Đường vào lưng gối cỏ hoang Lá rơi đầy cội, dọc ngang lưới ruồi. Bây giờ cây lại đổi đời Hương thơm thơm cả đất trời quê ta Đường vào đỏ rực hương hoa Lối đi xanh mát cành đa bốn mùa… * * * Kỳ diệu thay! Thật bất ngờ! Cây vàng lá úa bây giờ lại xanh! Nhớ câu " Gương vỡ lại lành Cây khô cây lại đâm cành nở hoa!" Tháng 3 -2002 KaXê

DÂU LÀNG TA !... Trải qua trăm suối ngàn đèo Tấm thân nước lã bọt bèo ngày xưa Hôm nay lên đỉnh gò Chùa Tắm mình thơm sạch về thưa từng nhà Thưa rằng: Lạy mẹ cùng cha Con là dâu của làng ta mới về Con xin dạy sớm thức khuya Long lanh mặt bể, đông hè trong veo Con không chê cửa giầu nghèo Chỉ xin xoá tiếng "bọt bèo" ngày xưa !... ... RỂ LÀNG TA ! Ai đưa chàng rể Ba - Pha Đem nguồn sáng tận sông Đà về đây Dạ thưa: "Lạy mẹ cùng thầy Cho con dựng cột căng dây khắp làng Để con mời chị Xuân sang Dẫn anh Thành Thị Phố Phường về quê" * * * Trăm năm Điện Nước duyên thề Đẹp đôi Loan Phượng bay về từ xa Dâu làng ta ! Rể làng ta ! Hiền Lương đất Mẹ cờ hoa đỏ trời !... 1- 2003

Đêm dài vọng tiếng ngàn xưa Ngoài hiên tí tách hạt mưa đọng thềm . Thì thầm tiếng gọi con tim Một vùng đất Mẹ đã Hiền lại Lương . Trải qua biết mấy chặng đường Làng ta vẫn cứ là Lương với Hiền. Hội Đền mồng bảy tháng giêng Hương hoa lòng mẹ, Lương Hiền lòng con. * * * Quê nhà đất của yêu thương Con Cò trắng lội soi gương ruộng làng. Cây Dâu - Tràn Cố - Đầm Nang Ao Chùa - Giếng Phượng - Giếng Loan ai đào? Đêm hè vằng vặc trăng sao Lung linh ngọn Muỗi dòng Thao soi mình. Nang sa đọng bãi cát lành Cây Đa gò Thị vươn cành xa xa. Ngôi Đền Quốc Mẫu nở hoa Cháu con trăm họ gần xa vun trồng. * * * Đã mang dòng máu Tiên Rồng Nên tình muôn thuở một lòng Hiền Lương Dẫu rằng trăm nắng ngàn sương Tình ta càng đậm, Hiền Lương càng đầy. Dẫu rằng con tạo vẫn xoay Tình ta vẫn cứ tên này đa mang.

Ba mươi năm công tác Bốn mươi tám tuổi đời Vẫn khoẻ đã nghỉ hưu Sao lại tiếc đôi lời? Ba mươi năm lang thang Trường - Phòng - Ty - và Bộ Đủ nông thôn thành phố Đủ miền núi gần xa Đủ trống giống cờ hoa Đủ huân chương huy hiệu. Khi nghỉ hưu vẫn thiếu Lại thiếu áo thiếu cơm Lại bắt ốc mò tôm Sống mẩu đời còn lại * * * Cỏ cây và hoa trái Lương tâm và lẽ phải Vẫn mãi có trên đời Giữ trọn tuổi bảy mươi Vẫn hai bàn tay sạch 23-10-2004 Nguyễn Kim Chuyên

*(Kính tặng các cụ cao tuổi .... đi xa)* Không có người vĩnh biệt Chỉ có người đi xa Thời gian và khoảng cách Ở ngay cõi lòng ta Hôm nay bác đi xa Mai sau tôi lại gặp Điểm hẹn là rừng hoa ! * * * Nơi ấy rộng bao la Hương thơm và tiếng hát Nơi ấy đầy vàng bạc Hoa trái đủ bốn mùa Nơi ấy không nắng mưa Không thời gian năm tháng Nơi ấy đầy tình bạn Thắm thiết và vĩnh hằng Nơi ấy không bóng trăng Và cũng không tia nắng Nơi ấy không vắng lặng Mà cũng chẳng ồn ào Nơi ấy là chốn nào Cũng chưa ai thăm trước Nhưng mà trời bắt buộc Ai cũng qua một lần Và ai cũng có phần Không đẩy xô chen lấn Trời định ra số phận Cho tạo hoá vần xoay Để có ngày hôm nay Và có ngày vĩnh cửu… Nhưng mấy ai đã hiểu Có tình người nên có chuyện làng Mơ Để tất cả người xưa Và người nay thắm thiết ! Tôi thì tôi chưa biết Nhưng lòng cứ vững tin Có một vùng bình yên Một làng Mơ có thật Để không người đi mất Chỉ có người đi xa Để con, cháu, ông, cha Cùng tổ tông họp mặt ! Hôm nay Bác đã đi xa Tổ tiên đã đợi rừng hoa đã chờ Phút giây động cửa làng Mơ Nén hương tôi thắp tiễn đưa ngậm ngùi Bác đi bác đã đi rồi Nỗi buồn xin sẻ làm đôi,giã từ… Ngày 2/9/1998 Nguyễn Kim Chuyên

Trẻ thời, "...Tràn Quán, Cây Dâu Tháng mười gặt lúa, thả trâu ăn bờ..." Già thời, Tràn Quán vào thơ Sớm "đi thể dục", tối "chờ trăng lên". Một đời như thế là tiên Một ngày như thế là duyên với làng! Quê hương, một cánh đồng vàng Củ,khoai, hạt gạo đất làng nuôi tôi. Nữa mai vào đất lên trời Tiếng lòng riêng gửi lại người Quê hương...

Đường xưa bước lội, bước lầy Bên kia cầu khỉ, bên này cầu trơn Ai lên Khe Chướm, Gò Trường Men theo bờ ruộng, lối mòn mà đi Bây giờ đường nhựa phẳng lì Ra vào, xuôi ngược, xe đi hai hàng Xóm thôn đường đã thênh thang Ngôi Đền, lối dọc, lối ngang ra vào Cờ hồng bay thấp bay cao Làng Hiền như mảng trời sao đêm hè Phố phường về với làng quê Những con đường mới – Tiền đề mở ra. . . 2010

Một đời dạy học, một đời Chuyên Cha mẹ sinh ra tại đất Hiền Vừa lương, vừa thiện, vừa ngay thẳng Hai bàn tay sạch chọn chữ “LIÊM” Rũ sạch bụi trần đến cối Tiên Vẫn quyết làm nghề ông giáo “CHUYÊN” Vẫn Lương, vẫn Thiện, lòng ngay thẳng Vẫn bàn tay sạch “trọn” chữ “LIÊM” Xuân 2011

*(Tặng các bạn đồng nghiệp già)* Đêm dài, ngẫm chuyện thế gian Ngày dài, cơm nước lo toan lợn gà Đã trông thấy cảnh trăng tà Đã nghe rõ tiếng "Ông Già", "Bà Bô" Nhớ ngày xa lắc xa lơ Thày trò quấn quít mà ngơ ngẩn sầu Lương hưu vừa bát canh rau Đủ nuôi cả một nỗi đau suốt đời ! Dẫu kêu cũng chẳng đến trời Dẫu buồn cũng chẳng có người nào lây ! Âu là ngậm đắng nuốt cay… Nhân ngày khai giảng Năm học 1998 – 1999

Mẹ trong lòng ta Ta trong bọc mẹ Lời nguyện cầu Ngàn năm là như thế ! Khói hương bay Thanh thản một tấm lòng . Cội nguồn xưa Trăm trứng nở Tiên Rồng Trang đất Mẹ Chỉ một lòng thờ Mẹ . Mẹ trong lòng ta Ta trong bọc Mẹ Xin đừng bán vé Cho mỗi linh hồn Bằng những lời vô nghĩa ! Nguyễn Kim Chuyên

Mẹ ơi, con chịu tội rồi Vần xoay chữ "hiếu" suốt đời chẳng xong! Bây giờ Mẹ đã lưng còng Mắt loà, tai điếc, răng không cái nào Chân đi bước thấp bước cao Run run chiếc gậy phều phào nửa câu Con hơn bảy chục tuổi đầu Bưng cơm, rót nước, giã trầu, đổ bô Con làm chẳng quản sớm trưa Chỉ lo lòng mẹ không vừa ý con. Suốt đời lội suối trèo non Miếng cơm, manh áo nuôi con tháng ngày Bây giờ mẹ phải nằm đây Ngoài vườn buồng chuối chín cây đã vàng Lại mùa đông lạnh sắp sang Đồng hồ gọi mãi thời gian lại gần… Mẹ thương con đủ trăm phần Con thương Mẹ mới một lần nhỏ nhoi Khác nào như hạt mưa rơi Giữa vùng nắng hạ xa nơi ruộng cày Nỗi đau chưa mỏng đã dày Phải đâu gánh nặng, đội đầy mà chia Tiếng đờm Mẹ thở đêm khuya bên giường con đứng con nghe cả giờ Bao nhiêu khó nhọc ngày xưa Mẹ đi dưới nắng ngoài mưa hiện dần… Bưng bô cho Mẹ vài lần Thấm đâu tất cả tuổi xuân Mẹ hầu Nửa đêm, một ngọn đèn dầu Con ngồi bên Mẹ sờ đầu vuốt da Một làn gió lạnh thổi qua Giật mình, con thấy nơi xa ngày gần Mẹ ơi, con tạo xoay vần Con thương ôm ấp cái phần con thương Ngổn ngang chữ "hiếu" trăm đường Mỗi nhà mỗi cảnh, đời thường Mẹ ơi, Nỗi lo ngày ngắn đêm dài Lòng con, xin có đất trời hiểu con Trăm năm chữ "hiếu" chẳng tròn Chỉ riêng lòng Mẹ thương con là đây!...

Mẹ là người giỏi nhất Lòng mang nặng tình thương Da sạm màu nắng gió Sức chịu đựng phi thường! Mẹ là người giàu nhất Vừa có của nuôi con Vừa có của cho vay Người nợ Mẹ nhiều nhất Chính là con hôm nay… Tháng 6-2001

Mẹ tôi không có yếm đào Nón mê thay nón quai thao đội đầu Suốt ngày ruộng cạn đồng sâu Váy đen sột soạt vải nâu nhuộm bùn Hai bầu sữa nặng nuôi con Chắt chiu hạt gạo nắm cơm để dành Tôi đi tìm mẹ, tìm anh Tìm cha xứ lạ để thành người xưa. Nguyễn Kim Chuyên

Ngàn xưa chưa thấy bao giờ Nước leo lên đỉnh gò Chùa làng ta? Điện về, sáng đẹp như hoa Nước về, sạch cả xóm xa nhà gần! Một vùng đất Mẹ vào xuân Dãy dài nhà hộp cao dần... vươn xa... Làng Hiền, lòng Mẹ sinh ta Xưa là "Xóm Chợ", nay là "Phố Quê" * * * - Thực rồi hay vẫn trong mê Tiếng lòng ai hỏi đêm khuya cả ngờ? - Thưa rằng: Đâu phải còn mơ Thực rồi! Khát vọng ngàn xưa đã về! Mồng 1 tháng Giêng Quý Mùi

*(Hát Xẩm)* Nang Sa, có củ khoai hà Mía de, lò mật ấy là quê tôi Nang Sa bên lở bên bồi Năm thì bãi giữa năm thời lại không Nang Sa có vợ thay chồng Dao phay doạ giặc; cờ hồng bay lên Nang Sa xóm dưới nhà trên Điện đường, nước máy bên thềm nở hoa Nang Sa hết củ khoai hà Nụ cười tiếng hát, lời ca đang nhiều Chú ý: Láy hai từ đầu ở câu 4 Láy 4 từ cuối ở câu 8 Mùng 1 tháng giêng năm 2001

*(kính dâng hồn Mẹ)* Mẹ ơi, đông sắp về rồi Con nhìn bóng Mẹ cuối trời xa xăm. Cỏ non xanh chỗ Mẹ nằm Chim kêu não nuột tiếng lòng ngoài xa. Con vào thăm Mẹ, lạy Cha Chân đưa một bước, lệ xa mấy hàng Tấm bia tên Mẹ ngỡ ngàng Lẻ loi một tiếng bàng hoàng "Con ơi" Cỏ đang héo chỗ con ngồi Nén hương đỏ lửa góc trời cuối thu... Tháng 9- Nhâm Ngọ

*NGUYỄN KIM CHUYÊN / Ngày sinh: 23 tháng 10 năm 1934 / (Tức 15 tháng 9 năm Giáp Tuất)* NGUYỄN KIM CHUYÊN Ngày sinh: 23 tháng 10 năm 1934 (Tức 15 tháng 9 năm Giáp Tuất) * * * Sinh ra trên Đất Mẹ Thác về đất quê hương Suốt đời theo trang sách Cùng trẻ thơ tới trường ... Ra đi lòng thanh thản Gửi Đất Mẹ nắm sương Tôi trở về cát bụi Vẫn cát bụi Hiền Lương . * * * NGÀY ĐI XA ....... Mãi mãi không về !

Nhoong nhoong xe con về làng Xanh đỏ tím vàng rực rỡ làng quê Nhoong nhoong xe con ra về Rác rưởi bốn bề ,chửi tục văng ra .

Cá Mè đè được chép rồi Nữa mai thằng Ngợm đè Người như không Tuổi già mở mắt ra trông Mờ mờ khói đục mà mong đường về.

Anh Minh bắn súng rất tài Tuấn - Cường chết rũ cả hai góc nhà Chuyện buồn Yên Bái xảy ra Quan trên cấp dưới biết là tại ai ?

Tốt thời..." công của các Quan" Xấu thời ...đổ tại dân làm chẳng nên Bao năm sức mạnh đồng tiền Đã làm nghiêng ngả ngả nghiêng cõi lòng

Cò chai và lão đi câu Bao năm xa vắng, ở đâu lại về Thịt cò nấu Hến khen chê Cái chai chén rượu đêm khuya dạy gì?

Con Vẹt là con Vẹt Hoa Nó đứng đầu nhà nó gọi Tiền ơi Vẹt bố thì bận rong chơi Vẹt mẹ thì ngồi nói chuyện tào lao .

Ngày xưa cụ làm quan to Ngày nay cụ vác mặt mo về làng Xì xào nổi tiếng quan tham Nên được cả làng gọi "Cụ Cáo Đen"

Trước đây làng ta không quan Hạ cám thượng vàng dân sẻ chia nhau Bây giờ chẳng biết từ đâu Dân đọc thuộc làu danh sách quan tham

Có Đồng mà không có Tiền Khác nào có chức mà quyền lại không Có vợ mà không có chồng Khác nào bóng nhựa thổi phồng châm kim!

Bà Bờm có cái quạt tre Bờm đem Bờm đổi kem que Bờm xài Bà Bờm cho nó củ khoai Bờm cầm Bờm ném ra ngoài bờ ao.

Con gì ác nhất trần gian Vừa ăn vừa phá tan hoang đất trời ? Dạ thưa: Ác nhất con người . Dùng toàn bom đạn giết người kiếm ăn !

Hùm gầm, chuyển đất rung cây Con cáo con cầy chẳng giám đi xa Con người phát một lệnh ra Con lợn, con gà, con chó nằm run .

" Đối phó "_ Có cũng như không Việc này chẳng biết tại ông hay bà Tin buồn liên tiếp sảy ra Nguyên do chẳng biết thằng cha nào làm !

Con chim hót ở trên rừng Âm vang tiếng nhạc vui cùng núi sông Con chim hót ở trong lồng Như người tù mới đeo gông thở dài .

Im lặng là không nói gì Im lặng báo hiệu : Cái nguy đã gần Im lặng từ miệng đến chân Im lặng lớn dần, quả thành một quả bom .

Một giờ đốt củi ba năm Một viên ma túy đốt dăm bảy nhà Chuyện gần đâu phải chuyện xa Lẽ nào là tội ông cha của mình ?

Ta là anh Chép ngày xưa Bây giờ thất lý phải thua là " Mè " Bao năm chịu tiếng ghét chê "Vũ môn " ta vượt xưa kia đâu rồi ?

Ban đêm giun dế khóc than Ban ngày quan cụ liên hoan sớm chiều Sự đời ai ghét ai yêu Tiếng lòng ai góp tiếng kêu não nùng ?

Con tôm đội cứt trên đầu Cứ tưởng mình giàu đội mũ có hoa Thân cong trắng nõn trắng nà Đến khi chết rũ hóa ra màu vàng .

Con mèo mà trèo cây cau Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà Chú chuột trong hang vọng ra " Tao là bậc chú, bậc cha thằng mèo " .

Ba anh cùng một họ " đờ " Giết nhau để chết một giờ giải oan Chết không có án giữa làng Chết bao nhiêu chuyện đã bàn lộ ra ...

Anh em chín để thành mười Người ngoài chín phải mười mươi cho chừa Sự đời ròi đục cả dưa Mắm tôm thơm phức, nước dừa đắng cay !

Làm thì dân liệu dân lo Ăn thì quan nhỏ quan to vẫy vùng Hết bao tiền quỹ gạo công Quan lượn một vòng ! Quan " ngoáy là xong " !

Con vẹt là con vẹt non Bố mẹ nó còn mà nó đã chê Mẹ ơi cái lưỡi ăn thề Sao đã vội về dang dở hỡi cha ?

Cái sai trên dưới gần xa Ngắn dài to nhỏ đã ba bốn đời Vẫn còn sai nữa chưa thôi Dân cày toát cả mồ hôi đũng quần !

Tôi yêu anh lắm anh ơi Giá mà có kẹo, mời xơi kẹo đồng Nhưng mà..." tội nặng hơn công " Tôi để trong lòng cái kẹo " trời ơi " .

Công bằng quan để ở đâu Quan đọc lầu lầu: " Tao để đầu tiên " Quan nào cũng cứ " đầu tiên " Oan ngập nhãn tiền từ thấp lên cao .

Quan ăn tám bữa một ngày Dân ăn một bữa lúc đầy khi vơi Quan còn ăn nữa hay thôi Để dân cày mượn cái roi về hành .

Trăm năm cha mẹ để dành Một ngày con phá tan tành chỏng chơ Cái sai, sai tự bao giờ ? Cái lầm, lầm đến bây giờ vẫn mang !

Hôm qua quan vào nhà hàng Một cô đú đởn lang thang ra mời Quan nghe hí hửng quan cười Quan chìa cái ví ! Cô đòi " cả can " .

Ba đồng một chục quan tham Đem về cho trẻ cả làng nó chơi Tha hồ nó vẽ nó bôi Mặt ông quan cụ, đít nồi chảo rang .

Con ếch mày nằm trong hang Mày thấy dân làng nói xấu gì tao ? Ếch rằng: Con ở bờ ao Con thấy hôm nào dân cũng chửi quan !

Ngày xưa Trê Cóc kiện nhau Trê phải bẹp đầu, Cóc chịu gãy lưng Ngày nay điệp điệp, trùng trùng Quan xử luật rừng, oan quá mười năm .

Đừng nghe con vẹt trên cây Phải nhớ tiếng cầy tiếng cáo quanh ta Đừng nghe con sáo hát ca Phải biết tiếng gà ,tiếng chó báo tin.

Hôm qua mèo ra thăm đồng Thấy Gà gặt lúa mà không có người Gà đông tám chín mười mươi Gà đỏ mào cười : "Chẳng có ai coi..."

Bao giờ hết sạch quan tham Để dân mới được " tay làm hàm nhai " Bao giờ hết sạch quan sai Để dân mới có ngày mai huy hoàng

Việc gì cũng hỏi "Đầu Tiên" Kiên nhau bên bị bên nguyên bán nhà Tiền lên đầy miệng quan nha Quan cụ xử " Hòa " ! Hai đứa nhìn nhau

Con quạ là con quạ khoang Hỏi cáo giữa làng: Còn trứng gà không ? Cáo cười đuôi uốn cong cong " Trứng mày ăn hết ! Còn lông đây này " .

Sự đời lưỡi dọc mồm ngang Nói như Tiên hát mà làm quỷ tha Đời ông truyền lại đời cha Dạy con học thuộc bài ca đề phòng

Thằng Tròn không giám nói Vuông Chỉ sợ ra đường người véo mất tai Thằng tròn chẳng giấm chê Chỉ biết nằm dài sai vợ nấu ăn !

Miệng Quan chôn trẻ lâu rồi Thế gian hết khóc lại cười vì Quan Sự đời sáng dọc chiều ngang Bao nhiêu cái ức cái oan vào nhà !

Chữ liêm chữ liếm một vần Quan cụ đang cần bỏ cái dấu đi ! "Đồng chi" cứ việc "đồng chi" Thêm dấu làm gì cho nó ngang tai ?

Cái trò tiền đến cửa quan Như nước đựng xăng ,như cỏ bón trâu ? Cái việc quan sử còn lâu Lên lên xuống xuống biết đâu mà lường

Quan tham nuốt chửng tỷ đồng Khác nào trẻ rước đèn lồng ngoài sân Thợ cày bán sức ăn dần Phun thuê thuốc cỏ_hai lần mì tôm !

Ăn gì cho khỏi chết đây Chợ làng thuốc độc bổ vây sáng chiều Ung thư chết cũng đã nhiều Tiểu đường, huyết áp đang chiều tiến lên !

Mỗi ngày chơi một số đề Nào ai biết được nó về buồn vui Vừa làm vừa nghỉ vừa chơi Không lên nhà hộp thì ngồi nhà pha !

Phen này cậu cả hết tài Mắt mù, mũi hếch, rơi tai, méo mồm Thịt xương rơm những là rơm Qụa khoang cất tiếng inh om cả đồng !

Bầu ai cũng chẳng cần tên Cứ cầm lá phiếu gạch liền là xong ! " Trúng" thì "Trúng " không thì không Nào đâu có phải ở lòng người dân .

Con cò, con vạc, con nông Sao mày đánh chén mà không góp tiền? Thưa rằng: Là phận ăn đêm Bây giờ nhớ lệnh quan trên ăn ngày

Con ơi con nhịn cho êm Để mẹ đem tiền bịt miệng quan tham Mẹ ơi, mẹ mặc quan tham Cứ để con làm rõ trắng rõ đen !

Bốn năm sáu bảy quả đồi Khom lưng kêu khóc giữa trời bỏ không Bốn năm sáu bảy quần hồng Lẳng lơ giữa phố_không chồng nuôi con !

Người nghèo chưa chắc đã gian Người giàu chắc chắn tham lam quá nhiều Sự đời có ghét có yêu Dở hay đâu phải là điều vu vơ

Ô hô ! kẻ cắp rất tài Giật ngay giữa chợ chẳng ai nói gì Ô hô cái quán từ bi Bán đêm không đủ nó đi bán ngày.

Khát khó uống, đói khó ăn Tuổi già như thấy khó khăn quá nhiều Nhớ ngày nước lọ, cơm niêu Muối rang, cơm nguội, sáng chiều đánh no

Ô hô thấy thuốc cao tay Chữa người thì khỏi !chữa thấy thì không Ô hô con sáo xổ lồng Nó bay nó chửi một vòng nó đi !

*(Vụ mùa 1963)* Chiều qua kiểm soát thăm đồng Thấy mải đội Bốn gặt đọng thay là Mừng thầm nghị quyết tối qua Tận thu lúa nếp, nay là phải xong Cho nên đội Bốn tấn công Tập trung lao động vòng trong vòng ngoài Vội vàng đi tất tới nơi Miệng đếm, tay chỏ, số người sáu ba Rạch ròi rồi mới thấy ra Người mót "bạ tám", gặt là "hăm lăm" Kiểm đi, soát lại không nhầm Người mót đa số trẻ em đội này Các em khó bảo lắm thay Mót đi trước gặt, lúa dầy xéo lên Hay là bởi tại xã viên Tận thu không hết mới nên chuyện này? Năm đội thu hoạch hôm nay Đội nào cũng giống, đội này chẳng ngoa Vụng về nghĩ mãi mới ra. "Mẹ gặt con mót" để mà tận thu Chị rơi, em lại nhặt bù Bà "quên" cháu đã đợi bờ nhấc lên Làm ăn như thế sao nên… Ngày 16-11-1963 Nguyễn Ngọc Sở (Trưởng ban Kiểm soát HTX Hiền Lương