TP.HCM đề xuất cho tồn tại công trình sai phép thay vì tháo dỡ: Điều kiện giữ lại và phương án nộp 50% số lợi

Thành phố Hồ Chí Minh đang lấy ý kiến về dự thảo nghị quyết tháo gỡ dự án chậm tiến độ. Điểm nhấn lớn nhất là chính quyền cho phép giữ lại một số công trình sai phép. Giải pháp này thay thế biện pháp cưỡng chế tháo dỡ truyền thống.

Căn cứ pháp lý và phạm vi điều chỉnh của cơ chế đặc thù

Theo Báo Thanh Niên, chính quyền TP.HCM xây dựng nghị quyết dựa trên thẩm quyền của Luật Phát triển đô thị. Khoản 6 Điều 34 của luật cho phép thành phố áp dụng các biện pháp đặc biệt. Mục tiêu nhằm xử lý dứt điểm những công trình vướng mắc phát sinh trước ngày 1/10/2026.

Dự thảo phân loại hai nhóm dự án cần tháo gỡ:

• Dự án cơ chế thí điểm: Nhóm công trình thực hiện theo mô hình nhà đầu tư trục chính và nhà đầu tư thành phần.
• Dự án vi phạm trật tự xây dựng: Nhóm công trình xây sai nội dung giấy phép hoặc thi công không phép. Danh mục này gồm cả trường hợp xây sai thiết kế quy hoạch khi miễn giấy phép.

Hội đồng nhân dân TP.HCM sẽ trực tiếp xem xét từng trường hợp riêng biệt nếu phát sinh tình huống chưa có tiền lệ.

Hệ thống tiêu chí sàng lọc để công trình sai phép tiếp tục tồn tại

Theo Báo Thanh Niên, thành phố thiết lập hàng rào kỹ thuật chặt chẽ nhằm tránh hợp thức hóa sai phạm tràn lan. Công trình muốn giữ lại bắt buộc phải thỏa mãn đồng thời các tiêu chí:

• Không lấn chiếm hạ tầng: Công trình giữ đúng chỉ giới xây dựng, không xâm phạm hành lang bảo vệ hạ tầng kỹ thuật và giao thông.
• Hợp pháp về đất đai: Dự án nằm trên khuôn viên đất có chủ quyền hợp pháp và phù hợp quy hoạch phân khu.
• Bảo đảm an toàn tuyệt đối: Kết cấu công trình bảo đảm khả năng chịu lực qua kiểm định thực tế. Chủ đầu tư trang bị đầy đủ hệ thống phòng cháy chữa cháy.
• Không tranh chấp: Tòa nhà không gây lún nứt công trình xung quanh và không vướng khiếu kiện dân sự.

Quy định mở rộng cho cả công trình đã sử dụng lẫn dự án đang dừng thi công theo kết luận thanh tra. Những hạng mục không phù hợp quy hoạch bắt buộc phải tháo dỡ theo luật xây dựng.

Nghĩa vụ nộp lại số lợi bất hợp pháp và thủ tục cấp sổ hồng

Theo Báo Thanh Niên, chế tài tài chính đóng vai trò nòng cốt trong phương án xử lý. Chủ đầu tư nộp phạt vi phạm hành chính theo khung quy định. Doanh nghiệp nộp thêm số lợi bất hợp pháp vào ngân sách nhà nước.

Công thức xác định nghĩa vụ tài chính

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, chủ đầu tư nộp lại 50% số lợi bất hợp pháp từ sàn vi phạm. Cách thức tính toán áp dụng linh hoạt theo mục đích công trình:

• Công trình kinh doanh thương mại: Tiền nộp bằng diện tích sàn vi phạm nhân đơn giá hợp đồng mua bán đã ký.
• Công trình không kinh doanh: Tiền nộp bằng diện tích sàn vi phạm nhân chi phí dự toán phê duyệt.
• Trường hợp thiếu hợp đồng hoặc dự toán: Cơ quan chức năng áp dụng suất vốn đầu tư do Bộ Xây dựng ban hành. Đơn giá tính toán không thấp hơn mức suất vốn này.

Quy trình hoàn tất thủ tục pháp lý

Khi doanh nghiệp nộp đủ tiền phạt và chứng minh kết quả kiểm định kết cấu, cơ quan thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ. Các sở ngành xác nhận quy hoạch, cấp giấy phép điều chỉnh và làm thủ tục cấp sổ hồng cho cư dân. Chủ đầu tư dự án tạm dừng được phép tiếp tục thi công hoàn thiện.

Bối cảnh thực tế và tác động sâu rộng theo Báo Thanh Niên

Theo phản ánh từ Báo Thanh Niên, hàng trăm dự án chung cư tại các đô thị lớn đang tắc nghẽn kéo dài. Nhiều tòa nhà xây cơi nới tầng mái hoặc sai công năng tầng thương mại. Tình trạng này khiến hàng vạn người dân mua nhà hợp pháp chưa cầm được sổ hồng.

Chính sách mới giải quyết hài hòa lợi ích giữa các bên. Nhà nước thu hồi nguồn tiền lớn cho ngân sách. Người mua nhà sớm giải tỏa bức xúc pháp lý an cư.

Độc giả có nhu cầu tìm hiểu thêm có thể xem quy hoạch tại Danh mục tin tức Đất Nền Miền Bắc.

Góc nhìn thị trường từ chuyên gia

Cơ chế cho phép công trình sai phép tồn tại là hướng đi thực tế. Thay vì cưỡng chế phá dỡ gây lãng phí, cơ quan chức năng dùng chế tài kinh tế và siết an toàn phòng cháy.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, việc thu 50% số lợi bất hợp pháp tạo sức răn đe mạnh mẽ. Tiền lệ này mang lại bài học quý giá cho thị trường miền Bắc như Hà Nội. Khi cơ chế vận hành minh bạch, người mua nhà ở thực sẽ hưởng lợi lớn nhất khi tài sản có sổ hồng hợp pháp.